⛔ Chat video me të panjohur (random video chat)
Këto faqe dhe aplikacione të lidhin rastësisht me persona të panjohur përmes kamerës. Shumë shpesh fëmijët përballen me lakuriqësi, gjuhë të ndyrë ose të rritur që kërkojnë foto dhe video. Regjistrimet mund të përdoren më vonë për shantazh.
Si t'i njohësh: butoni „Next / Tjetri” që të lidh me një person të ri çdo herë, asnjë verifikim i moshës, premtime si „flit me të huaj nga e gjithë bota”.
⛔ Chat me tekst anonim me të panjohur
Bisedat anonime pa moderim janë vendi ku të rriturit me qëllime të këqija i qasen fëmijëve më lehtë. Pa emër dhe pa profil, nuk e di kurrë me kë po flet.
Si t'i njohësh: „flit me një të huaj”, „chat anonim”, asnjë llogari e nevojshme, butoni për të kaluar te personi tjetër.
⛔ Aplikacionet për pyetje dhe rrëfime anonime
Aplikacionet ku të tjerët të dërgojnë pyetje ose komente anonime (shpesh të lidhura me Instagram ose Snapchat) përdoren shumë për ngacmim, ofendime dhe tallje, sepse dërguesi fshihet.
Si t'i njohësh: „më pyet çfarëdo në mënyrë anonime”, „çfarë mendojnë të tjerët për ty”, „rrëfime të shkollës”, mesazhe pa emër dërguesi.
⛔ Aplikacionet e takimeve (dating) – vetëm 18+
Këto aplikacione janë vetëm për të rritur. Fëmijët që i përdorin mund të bien pre e të rriturve me qëllime të këqija, mashtrimeve dhe shantazhit.
Si t'i njohësh: profile me foto për t'u pëlqyer ose refuzuar (swipe), „gjej dikë pranë teje”, kërkesa për moshë 18+.
⛔ Aplikacionet „vault” për fshehjen e fotove
Këto aplikacione fshehin foto dhe biseda pas një ikone të rreme (p.sh. kalkulatori). Shpesh përdoren për të fshehur përmbajtje të rrezikshme ose biseda me të rritur. Për prindërit, prania e tyre është sinjal për bisedë – jo për ndëshkim.
Si t'i njohësh: një „kalkulator” ose „menaxher skedarësh” i dytë që kërkon PIN, aplikacione me emra si vault, hide, secret.
⛔ Dyqanet jozyrtare, APK-të e modifikuara dhe lojërat „crack”
Versionet „mod”, „pro falas” ose „me monedha të pafundme” shpesh përmbajnë viruse që vjedhin llogari, fjalëkalime dhe të dhëna. Gjithashtu shkelin kushtet e lojës dhe llogaria mund të bllokohet.
Si t'i njohësh: shkarkim i skedarit .apk nga faqe ose grupe Telegram, „Mod APK”, „unlimited coins”, kërkesë për të lejuar „burime të panjohura”.
⛔ Gjeneratorët e „monedhave falas” (Robux, V-Bucks, diamante, FC Points)
Nuk ekzistojnë gjeneratorë të vërtetë të monedhave. Këto faqe dhe video vjedhin emrin e përdoruesit dhe fjalëkalimin, ose të detyrojnë të instalosh aplikacione dhe të plotësosh „anketa” që mbledhin të dhëna.
Si t'i njohësh: „Robux/V-Bucks falas”, „vetëm fut emrin e përdoruesit”, „verifiko që nuk je robot duke shkarkuar 2 aplikacione”, numërues me „monedha që po gjenerohen”.
⛔ Faqet e basteve, kazinove dhe basteve me skin-e (skin betting) dhe kutitë me shpërblime
Lojërat e fatit me para ose me artikuj lojërash (skin-e) janë të ndaluara për të miturit dhe krijojnë varësi. Faqet e „rasteve” (case opening) dhe basteve me skin-e funksionojnë si kazino.
Si t'i njohësh: „hap kutinë”, „rrotullo rrotën”, „fito skin-e të rralla”, bonuse për regjistrim, depozita me para ose artikuj loje.
⛔ Aplikacionet që kërkojnë leje të tepërta (dritë dore, „pastrues”, „boost”, „bateri”)
Telefonët modernë i kanë këto funksione të ndërtuara. Aplikacionet e tilla shpesh kërkojnë qasje në kontakte, SMS, vendndodhje ose Qasshmëri pa asnjë arsye, dhe i përdorin për reklama agresive ose vjedhje të dhënash.
Si t'i njohësh: një aplikacion i thjeshtë kërkon shumë leje, shfaq reklama në ekran edhe kur është i mbyllur, premton „telefoni 200% më i shpejtë”.
⛔ Transmetim live pa moderim për të miturit
Kur fëmija transmeton live, të panjohurit mund ta shohin në kohë reale, t'i shkruajnë, t'i kërkojnë gjëra ose t'i ofrojnë „dhurata” në këmbim të veprimeve. Gjithçka mund të regjistrohet.
Si t'i njohësh: aplikacione ku çdokush mund të transmetojë dhe të shikojë pa verifikim moshe, me dhurata virtuale për transmetuesit.
⛔ Faqet që shesin ose shkëmbejnë llogari lojërash
Blerja dhe shitja e llogarive ndalohet nga kushtet e lojërave. Shpesh përfundon me humbjen e parave, llogari të vjedhura ose të bllokuara, dhe ndarjen e të dhënave personale me mashtrues.
Si t'i njohësh: „shes llogari me skin-e të rralla”, „blej llogarinë tënde”, pagesa jashtë dyqanit zyrtar, kërkesë për email-in dhe fjalëkalimin.
⛔ Aplikacionet AI për „zhveshje” (nudify) ose ndërrim fytyrash për përmbajtje intime
Këto aplikacione krijojnë foto të rreme intime të njerëzve realë pa pëlqimin e tyre. Krijimi ose shpërndarja e imazheve të tilla për një të mitur është krim i rëndë, edhe nëse është „vetëm shaka”. Ato shkaktojnë dëm të madh te viktima. Nëse dikush krijon ose shpërndan foto të tilla të tua ose të një shoku, nuk është faji yt – trego menjëherë një të rrituri të besuar; mund të lajmërohet në Policinë e Kosovës (192).
Si t'i njohësh: premtime si „hiq rrobat nga çdo foto”, „vendos fytyrën e kujtdo në çdo video”, reklama në rrjete sociale ose në Telegram për „AI pa censurë”.
